"Rogaś z Doliny Roztoki"

Powieść dla dzieci i młodzieży napisana przez Marię Kownacką,wydana w 1957 roku.Książka opowiada o dzieciach z Doliny Roztoki,które zaopiekowały się sarniątkiem.Kiedy samczyk podrósł i wyrosły mu rogi,otrzymał imię Rogaś.Kiedy nabroił,wypuszczono go do lasu.W czasie grzybobrania,gdy Józia i Rózia zaginęły,Rogaś je uratował i doprowadził do domu.Książka dedykowana była Józefowi Włodarskiemu,serdecznemu przyjacielowi dzieci,opiekunowi i miłośnikowi przyrody ojczystej.

 

"Porwanie Baltazara Gąbki"

Powieść dla dzieci autorstwa Stanisława Pagaczewskiego,wydana w 1965 r.Ze względu na oryginalność,poczucie humoru oraz wykorzystanie tradycyjnych motywów(książę Krak,Smok Wawelski)powieść zdobyła sobie wśród młodych czytelników ogromną popularność.

Charakterystyka

W utworze zostały umiejętnie skomponowane w spójną całość schematy powieści szpiegowskiej i powieści podróżniczej.Humor sytuacyjny oraz słown (przejawiający się np. wnadawaniu bohaterom zabawnych nazwisk,np.Chryzostom Trąba,nadworny malarz księcia Kraka,nadworny astrolog Onufry Arkadiusz Paralaksa,itp.)perypetie głównych bohaterów i szczęśliwe zakończenie zostało docenione przez czytelników:od chwili pierwszego ukazania się na rynku księgarskim powieść była wielokrotnie wznawiana, przy czym autorem projektów plastycznych wykorzystanych w filmach jak i książkach jest Alfred Ledwig.Sukces pierwszej książki i opartego na niej filmu skłoniło autora do napisania dalszego ciągu przygód profesora Gąbki były to powieści"Misja profesora Gąbki"(1975 r.)oraz"Gąbka i latające talerze".Do powieści tych nawiązuje też ostatnia książka Stanisława Pagaczewskiego"Przygoda na Rodos".Na postawie powieści w latach 1969-1970 powstał trzynastoodcinkowy serial animowany,równie ciepło jak książka,przyjęty przez widzów.

Opis fabuły

Na prośbę księcia Kraka pod wodzą Smoka Wawelskiego wyrusza do Krainy Deszczowców wyprawa ratunkowa,której zadaniem jest odszukanie wybitnego naukowca,biologa Baltazara Gąbki.Książę Krak oraz brat naukowca,Hipolit Gąbka,przypuszczają,iż profesor został porwany.Wyprawa ratunkowa,w której oprócz Smoka bierze udział kucharz Bartłomiej Bartolini oraz Doktor Kojot,podróżuje poprzez Krainę Psiogłowców,Słonecję,Kraj Gburowatego Hipopotama,napotyka po drodze dobrych zbójów,smoka Mleko pija,aż wreszcie dociera do Krainy Deszczowców i bierze udział w obaleniu Największego Deszczowca i uwalnia profesora Gąbkę.Przez cały czas misji przeszkadza tajemniczy Don Pedro,szpieg z Krainy Deszczowców,który także donosi Największemu Deszczowcowi o podróży,jednak wybawiony z opresji przez Smoka przechodzi na stronę członków wyprawy.Drugim wątkiem są wydarzenia w Krainie Deszczowców.Najwyższy Deszczowiec z pomocą szpiegów usiłuje zmusić profesora Gąbkę do współpracy polegającej na wyhodowaniu do celów militarnych ogromnych żab,a następnie wtrąca go do więzienia.Na tym tle pokazane są mechanizmy państwa totalitarnego i społeczeństwa żyjącego w ciągłym zastraszeniu,w którym budzi się poczucie krzywdy i chęć zmian.Oba wątki łączą się,gdy misja Smoka dociera do celu akurat w czasie wybuchu rewolucji i bierze w niej czynny udział.

Edycje

• 1966 r.Wydawnictwo Literackie,Kraków,249 s.
• 1972 r.Wydawnictwo Literackie,Kraków,254 s.
• 1975 r.Wydawnictwo Literackie,Kraków,256 s.
• 1983 r.Wydawnictwo Literackie,Kraków,256 s.
• 1989 r.Wydawnictwo Literackie,Kraków,256 s.
• 2002 r.Wydawnictwo Literackie,Kraków,230 s.
• 2011 r.w zbiorze:Stanisław Pagaczewski"Przygody Baltazara Gąbki"Wydawnictwo Literackie,Kraków,716 s.​ISBN 978-83-08-04814-6​

Kultura popularna

• Nazwa wymyślonej przez Stanisława Pagaczewskiego Krainy Deszczowców zdobyła sobie w języku polskim na tyle dużą popularność,że dość często jest stosowana w języku potocznym.Najczęściej nazwy tej używa się jako określenia wilgotnej,deszczowej miejscowości,okolicy nieprzyjemnej ze względu na fatalną pogodę lub nawet jako metaforyczne określenie złej,deszczowej pogody
• Krakowski raper Karramba przybrał swój pseudonim artystyczny od często powtarzanego słowa jednego z bohaterów powieści,Don Pedro,szpiega z Krainy Deszczowców.Muzyk stworzył także utwory nawiązujące do powieści pt.„Baltazar”

"Lelum-Polelum"

Powieść historyczna Walerego Przyborowskiego wydana w roku 1888.Akcja powieści rozgrywa się w czasach pierwszego historycznego władcy Polski Mieszka I,przeznaczona jest dla starszych dzieci.Władca został w niej przedstawiony jako zabiegający o zniesienie pogaństwa i toczący walki z Niemcami,którzy starają się osłabić jego władzę nad plemionami polskimi.Zdaniem krytyków autor żywo odmalował w niej portret polskiego księcia i jego żony Dobrawy Przemyślidzkiej.Wydanie książki z 1959 r.zostało wzbogacone ilustracjami Szymona Kobylińskiego.

"Karolcia"

Powieść dla dzieci autorstwa Marii Krüger z 1959 roku.Książka jest lekturą obowiązkową dla klas I-III szkół podstawowych.

Fabuła

Główna bohaterka,ośmioletnia Karolcia,wchodzi w posiadanie magicznego niebieskiego koralika,który spełnia każde jej życzenie.Dziewczynka oraz jej przyjaciel Piotr wykorzystują koralik do uszczęśliwiania innych ludzi.Magiczny przedmiot usiłuje zdobyć zła czarownica Filomena.Karolcia i Piotr przeżywają wiele przygód.

Kontynuacje

Sukces powieści wśród młodych czytelników zachęcił autorkę do napisania kontynuacji.W 1970 roku powstała powieść"Witaj,Karolciu"o dalszych losach bohaterów pierwszej części,w której bohaterka wchodzi w posiadanie magicznej niebieskiej kredki,umożliwiającej natychmiastową materializację rysunków w świecie realnym.W 2009 roku inny autor Krzysztof Zięcik dopisał dalszą część przygód Karolci pt."Karolcia na wakacjach".Książki"Karolcia" i "Witaj Karolciu"dostępne są również jako książki audio w interpretacji Marii Seweryn.

Adaptacje

W roku 1995 na podstawie książki powstał spektakl teatru telewizji.Natomiast w 2001 roku podjętą próbę stworzenia filmowej ekranizacji.Reżyserem miała zostać Jowita Gondek.Do roku 2008 powstało około 80% filmu.Ostatecznie jednak go nie ukończono.