"Komediantka"

Powieść Władysława Reymonta wydana w 1896 r.Dzieło powstało na podstawie własnych teatralnych przeżyć i doświadczeń autora.Bohaterką powieści jest panna Janina Orłowska.Reymont napisał"Komediantkę"w miejscowości Bukowno,gdzie przez krótki czas pracował jako zawiadowca na stacji kolejowej.

Postacie

Spis bohaterów:

• Orłowski ojciec Janiny,zawiadowca i ekspedytor stacji Bukowiec
• Janina(Janka)Orłowska jedyna córka Orłowskiego,główna bohaterka
• Kręska gospodyni domu i dama do towarzystwa Orłowskiego,była aktorka
• Andrzej Grzesikiewicz zamożny adorator Orłowskiej mieszkający w sąsiedztwie
• Jan Cabiński dyrektor teatru
• Cabińska żona dyrektora,sporadyczna aktorka
• Morys Topolski reżyser
• Majkowska aktorka,odtwórczyni głównych ról,partnerka Topolskiego
• Sowińska krawcowa teatralna
• Kotlicki bogaty,nieatrakcyjny fizycznie protektor teatru,adorator Janki
• Władek Niedzielski aktor,kochanek Janki
• Głogowski jedyny przyjaciel Janki w teatrze,dramaturg

Opis fabuły

Powieść rozpoczyna się w Bukowcu,gdzie na małej,położonej wśród wzgórz i lasów stacji kolejowej pracuje Orłowski. Jego córka - 22-letnia Janka stoi przed życiową decyzją: czy przyjąć oświadczyny Grzesikiewicza, którego szanuje, ale nie kocha. Janka nie widzi się w roli żony. Marzy o wyższych celach, o poświęceniu się dla idei. W sąsiednim miasteczku pewnego razu urządza przedstawienie teatr amatorski, a Janka grając tam rolę odkrywa, że pasjonuje ją aktorstwo. Ojciec, z natury porywczy, nieakceptujący córki - gdyż zawsze pragnął mieć syna - zarzeka się, że wyrzuci córkę z domu, jeśli odrzuci ona oświadczyny Grzesikiewicza. Bohaterka, żyjąca zawsze w zgodzie z własnym sumieniem i swymi wartościami, mimo wszystko nie ulega presji ojca. Musi opuścić dom. Postanawia, że pojedzie do Warszawy i spróbuje dostać się do teatru Cabińskiego, o którym czytała w gazetach poświęconych sztuce.

Dalsze losy Janiny koncentrują się wokół teatru Cabińskiego, do którego zostaje zaangażowana. Daje ona także lekcje gry na fortepianie córce Cabińskiej. Spełnia się jej marzenie o aktorstwie, odkryty zostaje jej talent, dostaje jednak wciąż małe role. Obserwując otoczenie, rozczarowuje się panującymi w teatrze obyczajami i ludźmi. Aktorzy uciekają się do niemoralnych sposobów, żeby zdobyć rolę i sławę, są zawistni, myślą wyłącznie o sobie. Janka trzyma się na uboczu, jedynie w Głogowskim, kochającym jak ona sztukę - znajduje bratnią duszę i przyjaciela, ale on niebawem wyjeżdża. O jej względy zaczyna walczyć Kotlicki, lecz Jankę odrzuca jego buta, cynizm, instrumentalne i pozbawione szacunku traktowanie kobiet. Udaje się do niej zbliżyć Władkowi Niedzielskiemu, który umiejętnie grając człowieka czułego i szlachetnego, zostaje jej kochankiem.

Pieniądze, które Janka ze sobą przywiozła, wkrótce się kończą, a płaca, jaką dostaje, nie wystarcza na życie. Orłowska zaczyna głodować. Zaczyna się od niej odsuwać Władek, który ma już dość udawania przed nią lepszego niż jest. W końcu zostaje jej odebrana większa rola. Chora, samotna, znużona walką o przetrwanie, pozbawiona nadziei na odmianę losu próbuje popełnić samobójstwo.