"Bolesław Chrobry"

Dzieło życia polskiego pisarza Antoniego Gołubiewa.Czterotomowy cykl pisany w latach 1947-1974 opowiada o życiu i przemianach w zwyczajach i sposobie widzenia świata społeczności,z której wyrósł po wiekach naród polski.Portretuje wszystkie warstwy społeczne od pospolitego raba,po księcia Bolesława czy cesarza Ottona III.Głównym czynnikiem modelującym te zmiany jest w tej powieści religia chrześcijańska.Pisarz tworzył swoje dzieło przez wiele lat,wielokrotnie zmieniając i poprawiając gotowe już tomy,a nierzadko dopisując nowe fragmenty.Powieść ta jest nieukończona.Autor wielokrotnie skarżył się na nadmierne rozrośnięcie się materiału,na nieumiejętność opanowania go.Całość zamyka się niewielkim w rozmiarach tomem"Wnuk",który w wydaniu z 1981 roku wszedł w skład tomu"Rozdroża".Bolesław Chrobry zdobył ogromną popularność po zakończeniu II wojny światowej,prawdopodobnie na fali rewanżyzmu powojennego.Z czasem jednak tracił na popularności, zego przykładem są daty kolejnych wydań utworu.

Wydania"Bolesława Chrobrego":

• 1947 r.tomy:"Puszcza" i "Szło Nowe"
• 1950 r.tom:"Złe dni"
• 1952 r.tomy:"Puszcza","Szło Nowe" i Złe dni"
• 1954 r.tomy:"Puszcza","Szło Nowe","Złe dni" i "Rozdroża"
• 1956 r.całość
• 1971 r.tomy:"Złe dni" i "Rozdroża"
• 1974 r.tomy:"Puszcza","Szło Nowe" i "Wnuk"
• 1981 r.tomy:"Złe dni" i "Rozdroża"(z włączonym"Wnukiem" w skład"Rozdroży")
• 1986 r.całość
• 2000 r.całość

Konstrukcja i treść utworu

"Bolesław Chrobry"składa się z czterech tomów oddzielnie zatytułowanych,z których dwa ostatnie,wedle terminologii zaproponowanej przez A.Chomiuk składają się z dwóch woluminów każdy:

• "Puszcza"to pierwszy,jednowoluminowy tom"Bolesława Chrobrego".Akcja rozpoczyna się na puszczańskiej polanie Śliźniów i powoli przenosi się w kierunku centrum ówczesnej państwowości polskiej Gniezna.Czytelnik poznaje tu głównych bohaterów powieści:szeroko rozrośnięty ród Śliźniów,księcia Bolesława,księcia Mieszka,Stojgniewa,Przemka,Odę Dytrykównę,Przybywoja i wielu innych.Autor wykazał tu wielki talent w przestawianiu zakulisowych rozgrywek politycznych podczas zdobywania władzy przez Bolesława i wypędzania Ody z jej synami z księstwa.Stopniowe„wychodzenie z puszczy”symbolizuje przekraczanie przez ówczesne plemiona polskie zaściankowości świata barbarzyńskiego
• "Szło Nowe"to drugi jednowoluminowy tom"Bolesława Chrobrego".W nim miejsce znalazły wydarzenia zaliczane przez historyków do najchlubniejszych kart w początkach polskiej państwowości.Czytelnik ma zatem tutaj bogato i ciekawie zaprezentowaną historię biskupa Wojciecha,jego działalność,rozterki i męczeńską śmierć;także dzieje zjazdu gnieźnieńskiego i historię Bugaja,który odegra znaczną rolę w dalszym ciągu powieści.Tytuł tomu mówi o wejściu księstwa Bolesława w krąg państw europejskich.„Nowe”symbolizuje tutaj zarówno nowy obyczaj i religię,jak i nowy zakręt w dziejach narodu
• "Złe dni"to trzeci dwuwoluminowy tom"Bolesława Chrobrego".Znalazła w nim miejsce artystyczna wizja rywalizacji między księciem Bolesławem a nowym cesarzem Henrykiem II,zajęcie Pragi czeskiej i późniejsza wojna z cesarzem,zakończona dopiero pokojem w Budziszynie(co nie znalazło już odzwierciedlenia w powieści).Również tutaj wspomniany wcześniej Bugaj włodarz księcia,stał się sprawcą mordu na pięciu braciach męczennikach
• "Rozdroża"to ostatni dwuwoluminowy tom"Bolesława Chrobrego".Treścią tego tomu są indywidualne przeżycia poszczególnych bohaterów epopei,szczególnie:Latorosłki,Kłąba,Stojgniewa i Dzierbołka.Tom kończy się niezanotowaną w kronikach historycznych wielką pącią pokutną do grobów pięciu braci męczenników i sądem nad Bugajem.Zamyka on cykl,zaś od wydania w 1980-1981 roku dołączono do niego króciutki tomik rekapitulujący niektóre wątki,pt."Wnuk"

Krytyka

O powieści Antoniego Gołubiewa powstała monografia pióra Aleksandry Chomiuk"Antoniego Gołubiewa powieść o Bolesławie Chrobrym",Lublin 1998 r.