"Konrad Wallenrod"

"Konrad Wallenrod",powieść historyczna z dziejów litewskich i pruskich powieść poetycka napisana przez Adama Mickiewicza na zsyłce w Petersburgu,prawdopodobnie między rokiem 1825 a 1828,wydana zaś w lutym 1828 r.przez drukarnię Karola Kraya;uważana za jeden z najbardziej znanych poematów polskiego romantyzmu.Oryginał wysłany z Moskwy został ocenzurowany przez rosyjskiego cenzora Bazylego Anastasewicza.Mickiewicz musiał usunąć wers Tyś niewolnik,jedyna broń niewolników jest zdrada,a w drugim wydaniu po wprowadzeniu zmian w przedmowie car Mikołaj I nazywany jest przez poetę Ojcem tylu ludów.

Informacje ogólne

Ponieważ autor wykorzystał w dziele tzw.historyzm maski,akcja utworu rozgrywając się w średniowieczu,w istocie porusza problemy patriotyczne Polski XIX wieku.Za pierwowzór literackiego Konrada Wallenroda posłużyła autentyczna postać żyjącego w XIV wieku wielkiego mistrza krzyżackiego Konrada von Wallenrode.

Motto

Od tytułu powieści wywodzi się termin wallenrodyzm,określający nową postawę etyczno-moralną polskich ruchów narodowowyzwoleńczych mających podłoże w doktrynie Niccolò Machiavellego:

	Dovete adunique sapere,come sono due generazioni da combattere...bisogna essere volpe e leone.N.Machiavelli"Książę" Macie bowiem wiedzieć,że są dwa sposoby walczenia…trzeba być lisem i lwem.

Rolę drugiego motta pełni w powieści cytat Friedricha Schillera umieszczony w Przedmowie,który nadaje doniosłą rolę zgłębianiu przez poezję zapomnianej przeszłości,utrwalanej jak się okazuje w toku powieści w tradycji i pieśni gminnej:

	Was unsterblich im Gesang soll leben,muss im Leben untergehen.F. Schiller Co ma ożyć w pieśni,zaginąć powinno w rzeczywistości.

Wpływ i inspiracje

Mickiewicz,pisząc Konrada Wallenroda,wzorował się na modnej w okresie romantyzmu prozie historycznej Waltera Scotta,eposach Torquatoa Tassa oraz Pieśni Osjana Jamesa Macphersona.Historycznym pierwowzorem Konrada Wallenroda był pruski dowódca Herkus Monte,który w młodości był w krzyżackiej niewoli,a w 1260 r.stanął na czele pruskiego powstania przeciwko zakonowi.Konrad Wallenrod dwukrotnie był adaptowany na potrzeby opery.Pierwszy raz jako I Lituani w 1874 roku przez włoskiego kompozytora Amilcare Ponchiellego i jako Konrad Wallenrod w 1885 roku przez Władysława Żeleńskiego.Przyjęło się uważać,że poematem Mickiewicza mógł inspirować się Fryderyk Chopin,pisząc swoją Balladę g-moll.