"Ludzie bezdomni"

Powieść młodopolska autorstwa Stefana Żeromskiego,napisana w 1899 roku w Zakopanem,po raz pierwszy wydana w 1900 roku.Opisuje życie i działalność społeczną młodego lekarza Tomasza Judyma oraz dzieje jego miłości do Joanny Podborskiej.Powieść osadzona jest w realiach końca XIX wieku i pokazuje idee pracy dla ludu oraz osobistego poświęcenia.

Okoliczności powstania utworu

Inspiracje

Żeromski w Zakopanem poznał Tomasza Janiszewskiego,którego uczynił prototypem głównego bohatera powieści Tomasza Judyma.Pisarz bardzo dokładnie przygotowywał się do pisania utworu,który stanowi efekt pasji poznawczej i pozytywistycznych przekonań,że praca pisarska musi łączyć się z rzetelną,naukową nieomal penetracją społecznej rzeczywistości i własnych przekonań.

Publikacja

„Ludzie bezdomni”to piąta książka Stefana Żeromskiego,która ukazała się drukiem.Powieść składa się z dwóch tomów,z których pierwszy liczy dziesięć tytułowanych rozdziałów,a drugi trzynaście.

Treść

Zainaugurował nią pisarz cykl powieści współczesnych,osadzonych w realiach życia polskiego schyłku XIX wieku,podporządkowany naczelnej idei pracy społecznikowskiej.Podejmuje ją doktor Tomasz Judym,który samodzielnie i po latach wyrzeczeń zdobywa zawód lekarza,mający mu umożliwić niesienie pomocy innym ludziom,w szczególności jednak biednym i pokrzywdzonym.

Postacie

• Tomasz Judym ambitny,młody lekarz.Uważa,że jego posłannictwem jako lekarza jest niesienie pomocy ludziom z niższej warstwy społecznej,dąży do tego by poprawić warunki w jakich żyją i pracują.Żeromski nadał Judymowi cechy romantycznego buntownika:rozdarcie wewnętrzne,poczucie obcości,wielki indywidualizm.Jednak bohater Żeromskiego posiada też cechy pozytywistycznego społecznika:chęć poświęcenia się dla ludzi,wiara w ideę pracy organicznej i pracy u podstaw
• Joasia Podborska ma około 26 lat.Jest domową nauczycielką panien Orszeńskich.Wcześnie straciła rodziców,utrzymywała się z własnej pracy i wspomagała młodszych braci.Wiele zawdzięcza samokształceniu,wiele czytała,interesowała się literaturą i teatrem.Pracę nauczycielską traktowała jako posłannictwo.Wierzyła w dobro,postęp,chciała się do niego przyczynić.Tęskniła za utraconym domem i pragnęła mieć kogoś bliskiego
• Korzecki inżynier,pracujący przy kopalni w Zagłębiu
• Niewadzka majętna wdowa
• Natalia Orszeńska starsza wnuczka Niewadzkiej
• Wanda Orszeńska młodsza wnuczka Niewadzkiej
• Wiktor Judym brat Tomasza
• Teosia żona Wiktora Judyma,matka Karolci i Franka
• Węglichowski dyrektor zakładu w Cisach
• Jan Bogusław Krzywosąd Chobrzański administrator zakładu w Cisach
• Ceklo
• Leszczykowski kupiec,za granicą nazywany M.Les

Recepcja

Krytycy i czytelnicy uznali ją za wielkie wydarzenie o wymiarze społeczno-politycznym."Ludzie bezdomni"przynieśli Żeromskiemu pozycję"duchowego wodza pokolenia".Powieść odczytano jako dzieło o problemach społeczno-moralnych epoki,jako protest przeciwko rozwarstwieniu i niedoli najbiedniejszych warstw narodu.Przez niektórych uważany również jako manifest ideowy,głoszący walkę z oportunizmem i egoizmem społecznym.Żeromski dzięki tej powieści stał się autorytetem moralnym dla współczesnych(nie tylko w Polsce"Ludzi bezdomnych"wydawano w 14 językach).Wywarł bezpośredni wpływ na sposób myślenia i życia młodych ludzi z początków XX wieku.

Adaptacje

20 października 1975 miał premierę film obyczajowy o tytule"Doktor Judym"na podstawie powieści.W rolę Tomasza wcielił się Jan Englert,a Joannę zagrała Anna Nehrebecka.