Oryg.Manuscrit trouvé à Saragosse powieść łotrzykowska Jana Potockiego z przełomu XVIII i XIX wieku utrzymana w konwencji awanturniczego romansu przedstawiającego losy osiemnastoletniego kapitana z gwardii króla XVIII-wiecznej Hiszpanii.
Struktura utworu
Autor zbudował swoją powieść,posługując się kompozycją szkatułkową(ramową).Powieść podzielona jest na 66 dni.Składa się z wielu wątków tworzących różne opowiadania.
Wersje
Potocki pracował nad powieścią od lat 90 XVIII wieku,a ukończył ją prawdopodobnie niedługo przed śmiercią.Powstały trzy wersje tego dzieła,z których dwie ostatnie Potocki pisał w latach 1804-1810.Ostateczna,autorska wersja dzieła nie jest znana.Wersje pisarza zostały skompilowane i ocenzurowane przez polskiego tłumacza Edmunda Chojeckiego w 1847 r.Do 45 rozdziałów z wersji drugiej dodał zakończenie wersji trzeciej,dokonując przeróbek.Późniejsze,nowe wydanie zostało przejrzane przez Jana Lorentowicza(1917 r.3 tomy).Pierwsze 13 dni z pierwszej wersji powieści Potocki opublikował w Petersburgu,po francusku,wiosną 1805 roku w liczbie 100 egzemplarzy.Fragmenty czterdziestu początkowych dni,z wersji trzeciej,ukazały się w Paryżu,bez nazwiska autora,w latach 1813 i 1814,jako dwie osobne publikacje,także po francusku.Pierwsze wydanie całości w języku oryginału,pod redakcją Rogera Callois,nastąpiło w Paryżu dopiero w 1958 roku,a kolejne,w wersji zrekonstruowanej przez René Radrizzaniego,opublikowane zostało w 1989 r.François Rosset i Dominique Triaire,autorzy biografii Jana Potockiego,opublikowali w 2006 r.w Leuven w Belgii,w języku francuskim,drugą i trzecią wersję,jako dwie osobne książki.Obie te wersje odtworzyli wyłącznie z oryginalnych,francuskich manuskryptów,które znaleźli w bibliotekach we Francji,Polsce,Hiszpanii i Rosji oraz w zbiorach potomków Jana Potockiego.Wersja z 1804 r.składa się z 45 dni,a wersja z 1810 r.z 61 dni.
Po polsku
Książka została napisana po francusku,polski przekład książki,autorstwa Edmunda Chojeckiego,został opublikowany w 1847 r.Wersja ta składa się z 66 dni.Można przypuszczać,że owe dodatkowe pięć dni w wersji polskiej zostało wykreowanych przez tłumacza przy okazji łączenia dwóch różnych wersji.W trzeciej,najpóźniejszej znanej wersji,zapewne najbliższej zamiarom autora,nie ma np.w ogóle opowieści Żyda Wiecznego Tułacza.Opowieść tę znajdujemy natomiast w polskiej wersji Chojeckiego.W 2013 r.nakładem Korporacji Ha!art,ukazała się hipertekstowa wersja powieści Jana Potockiego,autorstwa Mariusza Pisarskiego,dostępna za darmo na portalu ha.art.pl.W 2015 r.nakładem Wydawnictwa Literackiego,ukazało się nowe tłumaczenie przez Annę Wasilewską ostatniej wersji autorskiej z 1810 r.
Adaptacje
Powieść została przeniesiona na ekran w 1965 roku przez Wojciecha Hasa("Rękopis znaleziony w Saragossie").
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz