Tytuł właściwy:"Kordian:Część pierwsza trylogii.Spisek koronacyjny"dramat romantyczny autorstwa Juliusza Słowackiego.Utwór napisany został w Genewie w 1833 r.ukazał się anonimowo w Paryżu w 1834 r.
Historia dzieła
Na podstawie listów Słowackiego skierowanych do matki uważa się,że prace nad„produkcją”,jak zwykł określać pisaną sztukę sam poeta,rozpoczął on w pierwszym kwartale 1833 r.w pensjonacie pani Pattey w Les Pâquis pod Genewą.Młody poeta miał niewątpliwie trudności z tworzeniem i jak wynika z listów,wena nachodziła go tylko w nocy.Późniejszych historyków i badaczy literatury intrygował fakt,iż z listów wynikałoby,że Kordian niemalże w całości powstał w przeciągu niecałego miesiąca.Z listów można również wywnioskować,że w ciągu pierwszych 8 miesięcy powstała mniej niż 1/3 dzieła,ostatecznie ukończonego 30 listopada.Między innymi te nieścisłości,jak i urwanie utworu(luźne zakończenie),wprowadziły do środowiska literackiego późniejszą polemikę na temat tego,czy"Kordian"stanowi jedynie pierwszą część trylogii.Nadzieje na dalsze części trylogii podsycał również list z 1838 r.skierowany do Eustachego Januszkiewicza w którym Słowacki napisał m.in.„moja trzecia część Kordiana spalona”.Książka ukazała się w druku w 1834 r.w drukarni Pinardów i sprzedawano ją w wielu paryskich księgarniach.Interesujący jest też fakt,że Słowacki opublikował swoje dzieło anonimowo.Uważa się,że decyzja ta miała dwojakie podłoże.Z jednej strony,autor uprawiał niestosowną politykę,ukazując rodzinę carską w niekorzystnym świetle.Z drugiej strony,po wydaniu książki niewiadome źródła donosiły,jakoby autorem dzieła był sam Adam Mickiewicz.Pogłoska ta stała się w niektórych środowiskach tak prawdopodobna,że próby dementowania jej przez wydawcę Adama Mickiewicza bagatelizowano.Dzięki temu zabiegowi Słowacki udowodnił,że pomimo swojego młodego wieku talentem może dorównać mistrzowi.Książce nie oszczędzono jednak i słów krytyki,a sam Julian Ursyn Niemcewicz nazwał autora„wierszogryzmołem”.Mimo wszystko Kordian zyskał miano najlepszego dzieła okresu młodości Juliusza Słowackiego.
Wymowa dzieła
Dramat"Kordian"jest polemiką niezdolności do romantycznego czynu spiskowca,obezwładnionego moralną rozterką legalizmu i krytyką postawy Konrada z"Dziadów".Utwór nawiązuje do powstania listopadowego i opisuje historię nieudanego spisku na życie cara Mikołaja I.Główny bohater,tytułowy Kordian,ze względu na wewnętrzną słabość,nie jest w stanie dokonać zamachu i car uchodzi z życiem.Słowacki próbuje zrozumieć przyczyny klęski powstania oraz pokolenia powstańców.Uważa,że jedynie absolutne poświęcenie i zgoda na walkę do końca może przynieść niepodległość.Postać literacka Kordiana została całkowicie stworzona na potrzeby utworu imię Kordian(znaczące dosłownie:dający serce)zostało wymyślone.Kordian posiada wszystkie cechy charakterystyczne dla romantyka:targają nim zarówno rozterki świadomości,jak i rozterki typu egzystencjalnego,nie może odnaleźć swojego miejsca w rzeczywistości,przeżywa nieszczęśliwą miłość do Laury która skazała go na samotność,a rozdarty w poszukiwaniu idei dobra,wskazówki otrzymuje od szatana(przede wszystkim ideę winkelriedyzmu),co doprowadza go na skraj upadku.Utwór jest polemiką z niehonorową walką o niepodległość.Polemiczna do mickiewiczowskiej idei Polska Chrystusem narodów idea Winkelriedyzmu ponosi klęskę.Za jej źródło podaje się zabawę szatana.
Przegląd treści
"Kordiana"poznajemy jako 15-letniego chłopca,przedwcześnie dojrzałego.Bohater swój wolny czas poświęca rozważaniom nad sensem własnej egzystencji,przeżywa rozczarowania do romantycznej miłości,to wszystko prowadzi do próby samobójczej,aczkolwiek nieudanej.Następnie Kordian wyrusza w podróż do Anglii i Włoch.Podczas tej wędrówki przekonuje się,że światem rządzi pieniądz i,że za pieniądze można kupić wszystko,nawet miłość.W scenie na szczycie góry Mont Blanc,przełomowej w całym utworze,Kordian przechodzi metamorfozę z nieszczęśliwego kochanka w gorliwego patriotę i postanawia poświęcić się w imię ojczyzny(idea winkelriedyzmu).Postanawia zabić cara,jednak przeszkadzają mu w tym własne słabości.Dla Kordiana podróż oznacza wejście w czas dojrzewania duchowego,a spotkania z brutalną rzeczywistością sprawiają,że bohater traci złudzenia co do otaczającego go świata.Jest postacią dynamiczną,przez cały czas zmienia się,zmaga się z samym sobą.Podróż jest dla niego źródłem informacji o świecie,a przebyta droga wzbogaca go o nowe doświadczenia.
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz