"Nasza klasa"

"Nasza klasa:historia w XIV lekcjach"dramat Tadeusza Słobodzianka,po raz pierwszy w czytaniu zaprezentowany podczas lubelskich„Konfrontacji Teatralnych”w 2008 roku.Prapremiera sztuki odbyła się w The National Theatre w Londynie w reżyserii Bijana Sheibani.To najczęściej grana obecnie za granicą sztuka polskiego autora.Polską premierę sztuki w reżyserii Ondreja Spišaka nagrodzono Feliksem Warszawskim 2011.W 2012 r.budapesztańska„Nasza klasa”w reżyserii Gabra Mate otrzymała Nagrodę Krytyków Teatralnych za najlepszy spektakl sezonu na Węgrzech,w Tokio zdobyła Wielką Nagrodę Teatralną Yomiuri za najlepszy spektakl 2013 r.na Litwie nagrodę krytyków za najlepsze przedstawienie sezonu(Yana Ross za reżyserię spektaklu w Wilnie zdobyła tytuł reżysera sezonu).Spektakl wystawiony w Teatrze Galeasen(reżyseria Natalie Ringler)zwyciężył w kategorii„teatr” i został nominowany do nagrody kulturalnej roku szwedzkiego dziennika Dagens Nyheter.W 2015 roku„Nasza klasa”w koprodukcji Habimy i Cameri została wyróżniona Izraelską Nagrodą Teatralną,przyznawaną dla najlepszej sztuki zagranicznej wystawionej w Izraelu,nagrodę otrzymał także Hanan Snir za reżyserię.W Rumunii spektakl Teatru Narodowego w Klužu-Napoce w reżyserii László Bocsárdi zdobyła nagrodę za najlepszy spektaklu 2015 roku na Gala Uniter."Nasza klasa"to,przedstawiona w czternastu epizodach,opowieść o grupie szkolnych przyjaciół na tle wielkich wydarzeń historycznych w XX-wiecznej Polsce.Za utwór ten Tadeusz Słobodzianek otrzymał Nagrodę Literacką Nike 2010.W 2010 roku dramat został wybrany jako jedna z najlepszych europejskich sztuk sezonu przez European Theatre Convention.

Treść

Akcja sztuki rozpoczyna się w roku 1925,a kończy się w czasach współczesnych.Główną linią podziału między bohaterami,zaczynającą mieć szczególne znaczenie zwłaszcza na tle wydarzeń II wojny światowej,jest przynależność religijno-kulturowa.Tytułową klasę stanowią bowiem dzieci polskie i żydowskie.Bohaterowie reprezentują rozmaite postawy życiowe i wplątani w różne zawirowania historyczne,stają się ofiarami(gwałty i mordy na Żydach),katami(sprawcy pogromów,donosiciele w okresie PRL-u)lub też ludźmi sukcesu(Abram Piekarz,który emigruje do Stanów Zjednoczonych i już jako Abram Baker łamaną polszczyzną pisze do kolegów listy,w których widać,jak bardzo nie rozumie ich sytuacji).

Osoby dramatu

• Dora(1920-1941)
• Zocha(1919-1985)
• Rachelka,po przejściu na katolicyzm Marianna(1920-2002)
• Jakub Kac(1919-1941)
• Rysiek(1919-1942)
• Menachem(1919-1975)
• Zygmunt(1918-1977)
• Heniek(1919-2001)
• Władek(1919-2001)
• Abram(1920-2003)

Interpretacja

Utwór należy do grupy dramatów napisanych po warsztatach Laboratorium Dramatu w Nasutowie pod Lublinem(lipiec 2007 r.)Tematem przewodnim warsztatów była historia lubelskich Żydów.Po raz pierwszy został zaprezentowany publiczności podczas czytania na festiwalu teatralnym„Konfrontacje”,którego trzynasta edycja odbyła się w Lublinie w dniach 8-12 października 2008 i która cała poświęcona była tematyce żydowskiej oraz stosunkom polsko-żydowskim.W związku z tym"Nasza klasa"bywa najczęściej interpretowana jako utwór historyczny,odnoszący się przede wszystkim do historii stosunków polsko-żydowskich i ich miejsca w najnowszej historii Polski.Można jednak"Naszą klasę"interpretować również bardziej uniwersalnie jako utwór o mechanizmach rządzących jednostkami ludzkimi i całymi społeczeństwami.Jest to bowiem sztuka o wzajemnym niezrozumieniu lub też braku chęci zrozumienia drugiego człowieka,co prowadzi do tragedii o różnej skali od kłótni na szkolnej akademii aż do pogromów i wojen.Jak twierdzi Kalina Zalewska,„(...)"Nasza klasa"nie jest rekonstrukcją.Bazując na wątkach i postaciach autentycznych,dąży do uogólnienia.(...)Wszyscy bohaterowie wydają się tu godni współczucia(...)”.

Inscenizacje i publikacje

• 23 września 2009 odbyła się premiera"Naszej klasy"w Royal National Theatre w Londynie.Angielski przekład zaadaptował Ryan Craig(angielski tytuł"Our Class"),a przedstawienie zrealizował brytyjsko-irański reżyser teatralny,Bijan Sheibani
• W 2009 r.wydawnictwo słowo/obraz terytoria opublikowało dramat"Słobodzianka"w ramach serii wydawniczej„Dramaty do czytania”(​ISBN 978-83-7453-956-2​)
• Od 16 października 2010"Nasza klasa"jest wystawiana w warszawskim Teatrze na Woli(w reżyserii Ondreja Spišaka),a po połączeniu Teatru na Woli z Teatrem Dramatycznym na Scenie na Woli im.Tadeusza Łomnickiego
• 7 kwietnia 2011 roku"Naszą klasę"wystawił teatr Studio 180,Toronto(reżyseria Joel Greenberg)
• 12 czerwca 2011 roku"Naszą klasę"wystawił Teatre Lliure de Gràcia(reżyseria Carme Portaceli)
• Od 7 października 2011 sztuka jest wystawiana w Teatrze Katona,Budapeszt(tłumaczenie:Patrícia Pászt,reżyseria:Gábor Máté)
• W październiku-listopadzie 2011 r."Nasza klasa"była wystawiana przez Wilma Theater w Filadelfii(reż.Blanka Zizka)
• W październiku 2011 r."Nasza klasa"została wystawiona przez Minnesota Jewish Theatre Company(reż.Miriam Monash)
• 18 maja 2012 roku odbyła się premiera w Teatrze Bungaku-za w Tokio(reżyseria Hisao Takase)
• 4 czerwca Naszą klasę wystawił Teatro Sala Uno (reż. Michael Gieleta)
• W październiku-listopadzie 2012 r.przez Theater J w Waszyngtonie,w kwietniu-maju 2014 r.przez Remy Bumppo Theatre Company w Greenhouse Theater Center w Chicago
• 9 listopada 2012 miała miejsce premiera spektaklu dyplomowego"Nasza klasa",zrealizowanego przez studentów Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej w Krakowie,Filii we Wrocławiu,w reżyserii Łukasza Kosa
• Od 12 grudnia 2012 sztuka jest wystawiana w Divadlo Komedie w Pradze(tłumaczenie:Eva Bergerová,reżyseria:Jan Novotný)
• 6 kwietnia 2013 odbyła się premiera w Son of Semele Ensemble w Los Angeles(reż.Matthew McCray)
• 10 kwietnia 2013"Naszą klasę"wystawił teatr PICT w Pittsburghu(reż.Aoife Spillane-Hinks)
• 27 września 2013"Naszą klasę"wystawił Teatr Galeasen w Sztokholmie(reż.Natalie Ringler)
• 19 lipca 2013 premiera w São Paulo w teatrze Núcleo Experimental(reż.Zé Henrique de Paula
• 20 września 2013 premiera w Litewskim Narodowym Teatrze Dramatycznym w Wilnie(reż.Yana Ross)
• 8 lutego 2014"Naszą klasę" w koprodukcji wystawiły teatry Cameri i Habima w Tel Awiwie(reż.Hanan Snir)
• 2 kwietnia 2014 roku sztukę"Słobodzianka"wystawił Remy Bumppo Theatre Company w Chicago(reż.Nick Sandys)
• 30 kwietnia 2014"Naszą klasę"wystawił Teatar za deca i mladinci w Skopje(reż.Vladimir Milczin)
• 5 września 2015 premiera w Norweskim Teatrze Narodowym w Oslo(reż.Oskaras Koršunovas
• 19 września 2015 premiera w Miejskim Teatrze w Helsingborgu(Anja Susa)
• 15 listopada 2015 premiera Kamerni Teatat w Sarajewie(reż.Dino Mustafić)
• 11 grudnia 2015 premiera w Narodowym Teatrze w Klužu-Napoce w reżyserii László Bocsárdi
• 27 stycznia premiera w CineTeatro La Perla w Neapolu(reż.Massimiliano Rossi)
• 5 lutego 2016 premiera w Weöres Sándor Színház(reż.Lukáts Andor)
• 26 lutego 2016 premiera w Cyprus Theatre Organisation w Limasol(reż.Giannis Kalavrianos)

Kontrowersje

Niektórzy krytycy zarzucali utworowi antypolonizm,a nawet rasizm(żydowscy bohaterowie to osoby światłe,kulturalne i zainteresowane wiedzą,natomiast Polacy to morderca,gwałciciel,ksiądz-pedofil oraz nierozgarnięty prymityw)oraz relatywizowanie zbrodni powojennego aparatu represji.