"Rzeczpospolita Obojga Narodów"(cykl esejów)

Cykl esejów historycznych Pawła Jasienicy wydany w latach 1967-1972 przez Państwowy Instytut Wydawniczy.

Na cykl składają się następujące tomy:

1. "Srebrny Wiek"wydany po raz pierwszy w 1967 roku
2. "Calamitatis regnum"wydany po raz pierwszy w 1967 roku
3. "Dzieje agonii"wydany po raz pierwszy w 1972 roku

Całość ukazała się w 1982 roku.Książka ta jest kontynuacją"Polski Piastów" i "Polski Jagiellonów".Należy do większego cyklu esejów poświęconych historii Polski przedrozbiorowej.Cykl ten jest zaliczany do najbardziej znanych dzieł w literaturze polskiej.

Tematyka

Część pierwsza obejmuje niespełna 80 lat dziejów Polski i omawia okres od czasów bezkrólewia po bezpotomnej śmierci Zygmunta II Augusta(1572 r.)kończącej rządy Jagiellonów.Po krótkim epizodzie Henryka III Walezego(1573-1574),dziesięciolecie panowania Stefana Batorego(1576-1586).W tomie tym autor opisuje próby naprawy i umocnienia władzy królewskiej oraz wojny z Moskwą o Inflanty.Druga część opisuje lata 1648-1696,zakończone abdykacją Jana II Kazimierza(1648-1668),który zmagał się z wojną z Kozakami(powstanie Chmielnickiego),z Rosją i Szwecją.Wojny te przyniosły wyniszczenie kraju,chaos w życiu politycznym,utratę terytoriów i osłabienie znaczenia Rzeczypospolitej.Po niezbyt szczęśliwych rządach Michała Korybuta Wiśniowieckiego(1669-1677),chwilowo tylko poprawiło sytuację wstąpienie na tron Jana III Sobieskiego,znakomitego wodza i przewidującego polityka,który starał się,z miernym skutkiem,wzmocnić władzę królewską.Trzecia część opisuje lata 1696-1795,w czasie których nasiliły się procesy upadku państwa,które doprowadziły w końcu do rozbiorów.Sprzyjało temu burzliwe panowanie Augusta II zwanego Mocnym(1697-1706,1709-1733) i jego syna Augusta III(1733-1763)z saskiej dynastii Wettinów,przeplecione krótkotrwałymi epizodami rządów Stanisława Leszczyńskiego(1704-1709 i 1733-1736).Wykorzystując bezsilność zrywanych sejmów,sąsiedzi Polski skutecznie przeciwstawili się próbom reform ustroju w Rzeczypospolitej.Objęcie tronu przez Stanisława Augusta Poniatowskiego(1764-1795),rzecznika reform i wzmocnienia państwa,doprowadziło do wybuchu konfederacji barskiej(1768-1772),po którym nastąpił pierwszy rozbiór Rzeczypospolitej między Rosję,Prusy i Austrię.